فرض کن یک روز سرد زمستونیه. توی تهران راه افتادی، توی ترافیک بخاری عالیه و داخل ماشین گرمِ گرم. اما همین که میزنی توی اتوبان و سرعت میره بالا، یهو میبینی باد بخاری داره ولرم میشه و بعد سرد. همزمان یه نگاه به آمپر آب میندازی و میبینی آمپر آب افت کرده و دیگه اون جای همیشگی نمیایسته.
خیلیها اینجا دو تا کار میکنن:
– یا میگن «حتماً بخاری خرابه» و میرن سراغ باز کردن داشبورد و خرج سنگین،
– یا میگن «طبیعیه، هوا سرده دیگه!» و کلاً بیخیال میشن.
اما واقعیت اینه که این ترکیبِ «بخاری سرد در سرعت بالا + افت آمپر آب» معمولاً یک پیام مشخص داره: موتور خوب گرم نمیشه. و وقتی موتور خوب گرم نشه، بخاری هم نمیتونه هوای داغ بده. چون بخاری ماشین مثل بخاری خونه نیست؛ بخاری ماشین از گرمای آبِ موتور استفاده میکنه.
محتوا
پنهان
این مشکل فقط مخصوص یک ماشین هم نیست. ممکنه برای سمند سورن، پژو، پراید و خیلی از ماشینهای دیگه اتفاق بیفته. تازه قضیه فقط راحتی سرنشین نیست. موتور اگر مدت طولانی سرد کار کنه:
– مصرف بنزین بالا میره،
– موتور دیر به دمای درست میرسه،
– و در بلندمدت میتونه باعث استهلاک بیشتر بشه.
من محمد برتر هستم، تعمیرکار و عیبیاب خودرو در تهرانسر. توی این مقاله میخوام خیلی ساده و بدون حرفهای سنگین، بهت بگم:
– چرا بخاری توی جاده سرد میشه؟
– چرا آمپر آب میاد پایین؟
– نقش ترموستات دقیقا چیه و چطور خراب میشه؟
– چه چیزهای دیگهای هم ممکنه باعث این مشکل بشه؟
– و کی باید بیای تعمیرگاه تا مشکل بدتر نشه
اگر ساکن تهرانسر یا غرب تهران هستی و این علامتها رو توی ماشینت دیدی، این مقاله دقیقاً برای تو نوشته شده.
سیستم خنککاری و بخاری ماشین چطور کار میکنند؟
برای اینکه دقیق بفهمیم چرا بخاری در سرعت بالا سرد میشود و آمپر آب میافتد، باید اول یک تصویر ساده از سیستم خنککاری داشته باشیم.
به زبان خیلی راحت، موتور ماشین مثل یک قابلمه است که وقتی کار میکند *داغ میشود. اگر این گرما کنترل نشود، موتور آسیب میبیند. پس ماشین یک سیستم دارد که:
– موتور را به دمای درست برساند،
– و بعد دمای موتور را همانجا نگه دارد.
اجزای اصلی سیستم خنککاری (بدون پیچیدگی)
رادیاتور
رادیاتور مثل یک «خنککن» بزرگ است. آب داغ موتور میرود داخل رادیاتور و با هوایی که از جلوی ماشین رد میشود، خنک میشود.
مثال ساده:
مثل این است که یک لیوان چای داغ را جلوی باد بگیری؛ زودتر خنک میشود.
واترپمپ (پمپ آب)
واترپمپ کاری میکند که آب توی سیستم بچرخد. اگر گردش آب درست نباشد، موتور یا داغ میکند یا بخاری درست گرم نمیدهد.
مثال:
مثل پمپ کولر آبی که اگر کار نکند، آب نمیچرخد و سیستم درست عمل نمیکند.
شیلنگها و منبع انبساط
شیلنگها مسیر رفت و برگشت آب هستند. منبع انبساط هم مثل «ذخیره و کنترل فشار» است تا آب کم و زیاد شدنش را مدیریت کند.
سنسور دمای آب و آمپر پشت آمپر
سنسور دما دمای آب را میفهمد و به ECU یا آمپر میگوید. آمپر هم چیزی است که شما روی داشبورد میبینید.
نکته مهم:
گاهی سنسور یا آمپر اشتباه نشان میدهد، ولی وقتی همزمان بخاری هم سرد میشود معمولاً مشکل واقعی است، نه فقط آمپر.
ترموستات (قطعه کلیدی داستان ما)
ترموستات مثل یک «درب هوشمند» است که تصمیم میگیرد آب چه زمانی برود سمت رادیاتور و چه زمانی نرود.
اگر ترموستات درست کار نکند، دقیقاً همین مشکل معروف اتفاق میافتد:
بخاری توی سرعت بالا سرد میشود و آمپر میافتد.
ترموستات چیست و چه کار میکند؟
تصور کن موتور ماشین صبح سرد است. اگر همان اول آب برود داخل رادیاتور و با باد سرد جلوی ماشین خنک شود، موتور خیلی دیر گرم میشود.
پس ترموستات میگوید:
– «فعلاً آب نره سمت رادیاتور، فقط دور موتور بچرخه تا موتور زود گرم بشه.»
وقتی موتور به دمای مناسب رسید (مثلاً حدود ۸۵ تا ۹۰ درجه، بسته به ماشین):
– ترموستات باز میشود،
– آب میرود سمت رادیاتور،
– و دما در حالت استاندارد ثابت میماند.
مدار کوچک و مدار بزرگ یعنی چی؟
– مدار کوچک: آب فقط دور موتور میچرخد (برای گرم شدن سریع)
– مدار بزرگ: آب میرود سمت رادیاتور (برای خنک شدن و کنترل دما)
مثال خیلی واضح:
مثل این است که شما اول بخاری خانه را روشن میکنی و در و پنجرهها را میبندی تا اتاق زود گرم شود. وقتی اتاق گرم شد، اگر هوا خیلی گرم شد، پنجره را کمی باز میکنی تا دما متعادل بماند.
ترموستات همان “باز و بسته کردن پنجره” است، فقط برای دمای موتور.
بخاری ماشین چطور گرم میکند؟
بخاری ماشین از یک چیز ساده استفاده میکند:
- آب گرم موتور
داخل داشبورد یک رادیاتور کوچولو هست به اسم «رادیاتور بخاری». وقتی آب موتور داغ میشود:
– آب گرم وارد رادیاتور بخاری میشود،
– فن، هوا را از روی آن رد میکند،
– و هوای گرم وارد کابین میشود.
پس نتیجه خیلی ساده است:
اگر آب موتور گرم نشود → بخاری هم گرم نمیشود.
علائم خرابی ترموستات در خودرو (۲ حالت مهم)
ترموستات معمولاً دو جور خراب میشود:
1) گیر میکند روی حالت باز (یعنی همیشه راه رادیاتور باز است)
2) گیر میکند روی حالت بسته (یعنی آب راهش به رادیاتور بسته میماند)
هر کدام یک مدل علامت میدهد. این قسمت را خوب بخوانید چون دقیقاً به شما میگوید کدام سناریو شبیه ماشین شماست.
۱) علائم گیر کردن ترموستات در حالت باز (شایعترین علت بخاری سرد در سرعت بالا)
این همان حالتی است که خیلیها در زمستان تجربه میکنند.
نشانههای گیر کردن ترموستات در حالت باز
– بخاری توی سرعت بالا سرد یا ولرم میشود
– آمپر آب در حرکت میافتد پایین
– ماشین دیر گرم میشود
– مصرف سوخت ممکن است بیشتر شود
– صبحها تا مدت زیادی موتور حس میکنی «سرد و خفه» کار میکند
چرا این اتفاق میافتد؟ (خیلی ساده)
چون ترموستات باید اول کار بسته باشد تا موتور زود گرم شود.
ولی وقتی گیر کرده باشد روی باز:
– آب از همان اول میرود داخل رادیاتور
– باد سرد (مخصوصاً در اتوبان) آب را هی خنک میکند
– موتور فرصت گرم شدن ندارد
– بخاری هم چون آب گرم کافی ندارد، سرد میزند
مثال واقعی
فرض کن زمستانه و از تهرانسر راه افتادی سمت اتوبان:
– توی کوچه و ترافیک بخاری خوبه
– میرسی به اتوبان، سرعت ۸۰–۱۰۰، بخاری کمکم سرد میشود
– آمپر هم میاد پایین
این دقیقاً مدل «ترموستات گیر کرده روی باز» است.
۲) علائم گیر کردن ترموستات در حالت بسته (خطرناکتر)
این حالت کمتر از حالت باز است، ولی خطرش بیشتر است چون میتواند موتور را داغ کند.
نشانههای خرابی ترموستات در حالت بسته
– آمپر آب غیرعادی بالا میرود
– ماشین در ترافیک یا سربالایی جوش میآورد
– فنها زیاد روشن میشوند یا مدام دور تند میزنند
– ممکن است بخار از کاپوت بزنه یا آب کم کند
چرا این اتفاق میافتد؟
چون ترموستات باید وقتی موتور داغ شد، راه آب به رادیاتور را باز کند تا خنک شود.
ولی وقتی گیر کند روی بسته:
– آب نمیتواند درست برود سمت رادیاتور
– موتور زود داغ میکند
– خطر بالا میرود (مخصوصاً برای واشر سرسیلندر)
فق علائم خرابی ترموستات در شهر و جاده
چرا در ترافیک بخاری گرم است ولی در جاده سرد میشود؟
این سوال را خیلیها دقیق همینطوری میپرسند.
جواب سادهاش:
– در ترافیک سرعت کم است، باد کمی به رادیاتور میخورد، موتور راحتتر گرم میماند.
– در جاده/اتوبان باد زیاد به رادیاتور میخورد و اگر ترموستات باز گیر کرده باشد، موتور را زیاد خنک میکند.
پس اگر بخاری در ترافیک خوب است ولی در اتوبان سرد میشود، اول مظنون شماره ۱:
ترموستات گیر کرده در حالت باز
چرا «بخاری سرد در سرعت بالا + افت آمپر آب» معمولاً یعنی ترموستات؟
بیایید خیلی ساده جمعبندی کنیم:
– بخاری ماشین از آب گرم موتور گرما میگیرد.
– اگر موتور به دمای درست نرسد یا نتواند آن دما را نگه دارد، آب گرم کافی به رادیاتور بخاری نمیرسد.
– نتیجهاش میشود بخاری ولرم یا سرد.
حالا سوال: چرا این اتفاق دقیقاً در سرعت بالا بیشتر خودش را نشان میدهد؟
داستانِ سرعت بالا چیست؟
وقتی شما در اتوبان با سرعت میروید:
– باد زیادی از جلوی ماشین رد میشود
– این باد رادیاتور را مثل یک کولر قویتر خنک میکند
اگر ترموستات سالم باشد:
– ترموستات اجازه نمیدهد موتور بیش از حد سرد شود
– یعنی اگر دما افت کند، ترموستات کمتر باز میماند و کمک میکند موتور دمایش را نگه دارد
اما اگر ترموستات گیر کرده باشد روی حالت باز:
– آب مدام در رادیاتور میچرخد
– باد اتوبان هم مدام آن را خنک میکند
– موتور سردتر از حد لازم کار میکند
– آمپر میآید پایین
– و بخاری هم چون آب گرم کافی ندارد، سرد میشود
مثال خیلی واقعی و ساده
فرض کن یک سمند سورن (یا پژو) میآید تعمیرگاه و راننده اینها را میگوید:
– «تو ترافیک بخاری خوبه»
– «به محض اینکه میزنم اتوبان، بخاری سرد میشه»
– «آمپر آب هم تو اتوبان میاد پایین»
– «صبحها هم دیر گرم میشه»
ما معمولاً این کارها را انجام میدهیم (بدون پیچیدگی):
1) سطح آب/ضدیخ را چک میکنیم
چون اگر آب کم باشد، بخاری هم بد کار میکند و ممکن است آدم را گمراه کند.
2) رفتار آمپر را از استارت سرد نگاه میکنیم
اگر موتور خیلی دیر گرم شود یا آمپر بالا نیاید، یک علامت مهم است.
3) شیلنگهای رفت و برگشت رادیاتور را در زمان درست بررسی میکنیم
(این کار تخصصی است، ولی مفهومش ساده است: آیا ترموستات زودتر از حد لازم راه رادیاتور را باز میکند یا نه.)
4) اگر نتیجهها تایید کند، ترموستات تعویض میشود و بعد:
– ضدیخ استاندارد (اگر لازم باشد)
– و مهمتر از همه: هواگیری کامل سیستم*
بعد از این کار معمولاً نتیجهای که راننده میبیند این است:
– آمپر آب به جای خودش برمیگردد و ثابت میماند
– بخاری در اتوبان هم گرم میزند
– موتور زودتر گرم میشود
– و مصرف سوخت هم در بعضی خودروها بهتر میشود
مظنونین مشابه خرابی ترموستات چیست؟
همه چیز تقصیر ترموستات نیست (ولی اول مظنون است)
منصفانه بگویم: این علامتها «بیشتر وقتها» از ترموستات است، ولی همیشه نه.
پس اگر ترموستات را عوض کنید و مشکل کامل حل نشود، معمولاً باید اینها هم بررسی شوند:
– آب/ضدیخ کم
– هوا گرفتن سیستم
– واترپمپ ضعیف
– گرفتگی رادیاتور بخاری
در مرحله بعد دقیقاً همینها را خیلی ساده توضیح میدهم تا شما بدانید:
چه چیزهایی را خودتان میتوانید چک کنید و چه چیزهایی نیاز به تعمیرکار دارد.
همه چیز تقصیر ترموستات نیست؛ چند علت دیگر هم میتواند باشد
درسته که «بخاری سرد در سرعت بالا + افت آمپر» خیلی وقتها از ترموستات است، اما بعضی وقتها ترموستات سالم است و مشکل از جای دیگری میآید. این بخش را مینویسم که:
– الکی قطعه عوض نکنید
– و بدانید چه چیزهایی باید بررسی شود
۱) کم بودن آب یا ضدیخ (خیلی رایج)
چه اتفاقی میافتد؟
وقتی آب یا ضدیخ کم باشد، اول از همه معمولاً *بخاری ضعیف میشود. چون رادیاتور بخاری برای گرم کردن، نیاز دارد آب گرم به اندازه کافی از آن رد شود.
مثال ساده
مثل این است که بخواهی با یک کتری نیمهخالی، یک خانه را گرم کنی؛ گرما کم میآید.
نشانهها
– بخاری گاهی گرم، گاهی ولرم
– آمپر ممکن است نوسان کند (نه همیشه)
– ممکن است روی شیشه بخار بیشتر ببینید چون بخاری خوب گرم نمیکند
– گاهی هم هیچ نشتی زیر ماشین نمیبینید ولی آب کم میشود (نشتی ریز یا تبخیر)
چه کار کنید؟
– وقتی موتور کاملاً سرد است، سطح آب منبع انبساط را نگاه کنید.
– اگر مدام کم میکند، یعنی یک جایی نشتی هست و باید پیدا شود.
> نکته مهم: فقط آب اضافه کردن بدون پیدا کردن علت، مشکل را عقب میاندازد و ممکن است یک روز در ترافیک تهران کار به داغ کردن برسد.
۲) هوا گرفتن سیستم خنککاری (بعد از تعویض آب/ترموستات زیاد دیده میشود)
هوا گرفتن یعنی چی؟
یعنی داخل مسیر آب، به جای آب، حباب هوا گیر کرده. هوا مثل آب گرما را درست منتقل نمیکند و اجازه نمیدهد آب گرم خوب بچرخد.
مثال ساده
مثل این است که داخل شیلنگ آب، هوا باشد؛ آب یکدست و قوی بیرون نمیآید.
چه زمانی بیشتر هوا میگیرد؟
– بعد از تعویض ترموستات
– بعد از تعویض شیلنگ
– بعد از تعویض رادیاتور یا واترپمپ
– حتی بعد از تعویض ضدیخ، اگر هواگیری درست انجام نشود
نشانههای هوا گرفتن
– بخاری نیمهگرم است یا یکدفعه گرم و سرد میشود
– آمپر یکجور عجیب بالا و پایین میرود
– گاهی صدای «قلقل» یا شرشر آب از داشبورد میآید
– صبحها بیشتر اذیت میکند
راه حل
هواگیری باید درست و کامل انجام شود. خیلی از اوقات مشکل بعد از یک هواگیری اصولی، کامل حل میشود.
۳) واترپمپ (پمپ آب) ضعیف یا خراب
واترپمپ باید آب را در کل مدار بچرخاند. اگر واترپمپ ضعیف شود:
– آب گرم درست گردش نمیکند
– بخاری درست گرم نمیدهد
– و ممکن است موتور هم در بعضی شرایط داغ کند
نشانههای رایج واترپمپ مشکلدار
– بخاری ضعیف (خصوصاً وقتی دور موتور پایین است)
– داغ کردن در شرایط خاص (مثلاً ترافیک یا سربالایی)
– نشتی آب از سمت واترپمپ (در بعضی مدلها)
– صدای غیرعادی از سمت تسمهها (گاهی)
مثال ساده
مثل پمپ کولر آبی که ضعیف شده باشد؛ آب میچرخد، ولی کم و بیرمق.
۴) گرفتگی رادیاتور بخاری (بهخصوص اگر آب لولهکشی ریخته باشند)
بعضی ماشینها با اینکه آمپر خوب است و ترموستات هم سالم، باز بخاریشان خوب گرم نمیکند. یکی از علتهای مهم:
گرفتگی رادیاتور بخاری* است.
چرا میگیرد؟
– استفاده از آب لولهکشی (رسوب و املاح)
– ضدیخ بیکیفیت یا خیلی کهنه
– زنگزدگی داخل سیستم
نشانهها
– آمپر موتور معمولاً طبیعی است
– ولی بخاری ضعیف است
– گاهی یک سمت گرمتر از سمت دیگر (در بعضی ماشینها)
– با زیاد کردن دور موتور، کمی بهتر میشود ولی عالی نمیشود
نکته مهم
این مورد با «تعویض ترموستات» حل نمیشود و باید جداگانه بررسی شود.
جمعبندی این بخش
اگر بخاری سرد شد و آمپر افت کرد، اول مظنون ترموستات است.
ولی اگر:
– آب کم باشد
– سیستم هوا گرفته باشد
– واترپمپ ضعیف باشد
– یا رادیاتور بخاری گرفته باشد
ممکن است همان علامتها را ببینید یا بخشی از آنها را تجربه کنید.
اشتباهات رایج رانندهها وقتی بخاری در جاده سرد میشود
اینجا دقیقاً همان جاست که خیلیها ناخواسته، هزینه را چند برابر میکنند. یعنی یک مشکل نسبتاً ساده (مثل ترموستات) را با یک تصمیم اشتباه، تبدیل میکنند به چندتا خرج پشت سر هم.
۱) حذف کردن ترموستات (بدترین راهحلِ سریع!)
خیلیها وقتی ماشینشان داغ میکند یا فکر میکنند داغ میکند، یک راه میانبر میروند:
*ترموستات را کلاً برمیدارند.
چرا این کار را میکنند؟
چون فکر میکنند:
– «اگه ترموستات نباشه، آب همیشه میره رادیاتور، پس ماشین دیگه جوش نمیاره!»
اما مشکل اینجاست:
ترموستات فقط برای جلوگیری از جوش آوردن نیست. کارش این است که موتور را به دمای درست برساند و همان دما نگه دارد.
اگر ترموستات حذف شود:
– موتور مخصوصاً در زمستان و در جاده، همیشه سرد کار میکند
– بخاری در تهران* و هوای سرد، ضعیف و ولرم میشود
– مصرف سوخت بالا میرود
– موتور دیر گرم میشود و در بلندمدت استهلاک بالا میرود
مثال ساده
مثل این است که شما بخاری خانه را روشن کنی، ولی پنجرهها را همیشه باز بگذاری. خانه هیچ وقت درست گرم نمیشود.
۲) رفتن سراغ تعویض رادیاتور بخاری (خرج سنگین) قبل از تشخیص
وقتی بخاری درست گرم نمیکند، بعضیها سریع میروند سراغ «رادیاتور بخاری». مشکل اینجاست که تعویض رادیاتور بخاری در بعضی ماشینها:
– کار سختی است
– گاهی داشبورد باید باز شود
– و هزینه بالا میرود
در حالی که خیلی وقتها مشکل از:
– ترموستات
– هواگیری
– یا کم بودن آب
است و اصلاً نیازی به باز کردن داشبورد نیست.
مثال واقعی (خیلی رایج)
راننده میگوید: «بخاری تو جاده سرد میشه»
اگر شما بدون بررسی بروی سراغ رادیاتور بخاری، ممکن است پول زیادی بدهی، ولی بعد ببینی مشکل اصلی هنوز هست چون ترموستات باز گیر کرده بوده.
۳) ریختن آب لولهکشی به جای ضدیخ استاندارد
این اشتباه خیلی رایج است. بعضیها هر وقت آب کم شد:
– یک بطری آب شهری میریزند و تمام
مشکل آب شهری چیست؟
آب لولهکشی املاح دارد. این املاح کمکم باعث:
– رسوب داخل رادیاتور
– گرفتگی رادیاتور بخاری
– خراب شدن ترموستات
– و زنگزدگی داخل سیستم
میشود.
نتیجهاش چیست؟
– بخاری ضعیف میشود
– موتور بدتر دما را نگه میدارد
– احتمال داغ کردن بالا میرود
– و هزینه تعمیرات بیشتر میشود
مثال ساده
مثل این است که داخل سماور، آب خیلی گچی بریزی؛ بعد از مدتی رسوب میگیرد و گرما درست منتقل نمیشود.
۴) فقط «آب اضافه کردن» و پیدا نکردن علت کم شدن آب
بعضی ماشینها آب کم میکنند و راننده فقط آب اضافه میکند:
– امروز آب میریزد
– یک هفته بعد دوباره
– و همین طور ادامه
این کار مثل این است که سقف خانه چکه کند و شما فقط ظرف زیرش بگذاری، ولی دنبال سوراخ سقف نگردی.
کم شدن آب میتواند از:
– نشتی شیلنگ
– درب منبع انبساط
– رادیاتور
– واترپمپ
– یا حتی نشتیهای ریز
باشد. و اگر دیر شود، ممکن است به داغ کردن برسد.
جمعبندی این بخش
اگر بخاری در سرعت بالا سرد میشود و آمپر افت میکند:
– حذف ترموستات راهحل نیست
– تعویض رادیاتور بخاری بدون تشخیص، ممکن است خرج بیخود باشد
– آب شهری دشمن سیستم خنککاری است
– و کم شدن آب باید علتیابی شود
روش تست خانگی برای تشخیض خرابی ترموستات
این چکلیست برای این است که قبل از مراجعه، یک دید کلی پیدا کنید. نه اینکه خودتان تعمیر کنید؛ فقط بفهمید داستان بیشتر به کدام سمت میرود: *ترموستات؟ آب کم؟ هوا؟
اول ایمنی! (این ۳ تا را جدی بگیر)
۱) درِ رادیاتور یا منبع انبساط را روی موتور داغ باز نکن
اگر موتور داغ باشد، فشار داخل سیستم بالاست و ممکن است آب جوش یا بخار با شدت بیرون بزند و دست و صورت را بسوزاند.
قانون ساده: فقط وقتی موتور کاملاً سرد است بررسی کن.
۲) نزدیک فن رادیاتور حواست باشد
فن ممکن است ناگهان روشن شود (حتی وقتی ماشین خاموش است در بعضی خودروها). دست یا لباس نزدیکش نباشد.
۳) ضدیخ را دستکم نگیر
ضدیخ ماده شیمیایی است؛ به پوست و چشم نخورد و بچهها دور نباشند.
چکلیست ۱: از استارت سرد تا گرم شدن (رفتار آمپر را نگاه کن)
قدم ۱: صبح که ماشین سرد است روشن کن
حالا فقط نگاه کن:
– چند دقیقه طول میکشد آمپر از حالت سرد بلند شود؟
– آیا خیلی دیر بالا میآید؟
نشانه احتمالی ترموستات گیر کرده روی باز:
ماشین خیلی دیر گرم میشود و آمپر دیر بالا میآید.
قدم ۲: وقتی وارد مسیر باز/اتوبان شدی
اگر دیدی:
– آمپر که در شهر خوب بود، در اتوبان افت کرد
این باز هم به نفع «ترموستات گیر کرده روی باز» است.
چکلیست ۲: تست خیلی ساده بخاری (درجا و در حرکت)
مرحله ۱: درجا (ایستاده) بخاری را روی گرم بگذار
– آیا بعد از چند دقیقه باد گرم میدهد؟
مرحله ۲: همین ماشین را در حرکت با سرعت ثابت تست کن
اگر در حرکت:
– بخاری سرد شد یا ولرم شد
و همزمان آمپر افت کرد
باز هم احتمال ترموستات بالا میرود.
مثال ساده:
در کوچههای تهرانسر بخاری خوبه، تو اتوبان تهران-کرج یهو سرد میشه.
چکلیست ۳: سطح آب/ضدیخ را چک کن (فقط وقتی سرد است)
وقتی موتور کاملاً سرد شد:
– درِ منبع انبساط را باز کن
– سطح آب باید بین MIN و MAX باشد
اگر آب زیر MIN بود:
– اول آب/ضدیخ را کامل و درست تنظیم کن
– بعد دنبال علت کم شدن آب باش (نشتی)
نکته: کم بودن آب خیلی وقتها اول خودش را با «بخاری ضعیف» نشان میدهد.
چکلیست ۴: دنبال نشانههای ساده نشتی بگرد
بدون اینکه ابزار خاصی داشته باشی:
– زیر ماشین بعد از چند ساعت پارک نگاه کن (لکه آب؟)
– دور شیلنگها و بستها را نگاه کن (خیسی؟)
– اطراف واترپمپ (اگر قابل دیدن است) و رادیاتور (لکه؟)
اگر نشتی هست، حتی اگر کم باشد، باید جدی گرفته شود.
چکلیست ۵: اگر آمپر بالا هم میرود (هشدار!)
اگر علاوه بر بخاری سرد، گاهی هم آمپر ناگهان بالا میرود یا نوسان شدید دارد:
– ممکن است هوا گرفتن سیستم
– کم بودن آب
– یا مشکل گردش آب (مثل واترپمپ)
هم مطرح باشد.
این حالت را شوخی نگیرید.
### چیزهایی که خودتان میتوانید بفهمید:
– آیا آب کم است؟
– آیا بخاری در اتوبان سرد میشود؟
– آیا آمپر در اتوبان افت میکند؟
– آیا نشتی واضح دیده میشود؟
### چیزهایی که بهتر است تعمیرکار بررسی کند:
– تست قطعی ترموستات
– هواگیری اصولی
– بررسی واترپمپ
– بررسی گرفتگی رادیاتور بخاری
– تست فشار سیستم برای نشتیهای ریز
چه زمانی حتماً باید به تعمیرگاه مراجعه کنیم؟
بعضی وقتها این مشکل فقط یک «ترموستات گیر کرده» است و با تعویض و *هواگیری درست تمام میشود. اما بعضی علامتها هستند که اگر ببینید، بهتر است معطل نکنید و سریعتر ماشین را بررسی کنید؛ چون ممکن است پای داغ کردن موتور و خرج سنگین وسط باشد.
علائمی که شوخیبردار نیست
۱) آمپر آب نوسان شدید دارد
یعنی یکبار میآید پایین، بعد یکدفعه میرود بالا، بعد دوباره پایین.
این حالت میتواند نشانه:
– هوا گرفتن سیستم
– کم بودن آب
– یا گردش بد آب
باشد.
۲) آمپر آب بالا میرود یا نزدیک قرمز میشود
این حالت را جدی بگیرید، مخصوصاً در ترافیک تهران.
اگر موتور داغ کند و شما ادامه بدهید، ممکن است کار به:
– واشر سرسیلندر
– تاب برداشتن سرسیلندر
– و هزینه سنگین
برسد.
۳) بخاری کاملاً سرد است (هم در شهر، هم در جاده)
اگر در همه حالتها بخاری سرد است:
– احتمال کم بودن آب
– هوا گرفتن
– یا گرفتگی رادیاتور بخاری
زیاد میشود و باید بررسی شود.
۴) هر بار آب کم میکند
اگر هر چند روز یکبار مجبورید آب اضافه کنید، یعنی یک جای کار میلنگد.
نشتی ممکن است آنقدر کم باشد که زیر ماشین لکه واضح نبیند، ولی همین کم شدن آب میتواند موتور را وارد دردسر کند.
۵) صدای غیرعادی از سمت تسمهها/واترپمپ یا نشتی واضح
اگر صدای سوت/خشخش یا صدای غیرعادی شنیدید، یا نشتی دیدید، بهتر است بررسی شود.
چرا مراجعه به تعمیرگاه مهم است؟
چون این مشکل شبیه چند مشکل دیگر است. یعنی:
– یک نفر ممکن است فقط ترموستات عوض کند ولی مشکل از هواگیری باشد
– یا فقط آب اضافه کند ولی نشتی اصلی پیدا نشود
– یا بدون تشخیص، خرج رادیاتور بخاری بالا برود
در تعمیرگاه محمد برتر در تهرانسر روال ما ساده است:
1) اول بررسی سطح آب و نشتیها
2) بعد بررسی رفتار آمپر و بخاری
3) بعد تشخیص ترموستات
4) و در آخر هواگیری اصولی و تست نهایی
تا مشکل واقعاً تمام شود.
انتخاب ترموستات مناسب برای خودروی شما (ساده و کاربردی)
وقتی میگیم «ترموستات خراب شده»، خیلیها سریع میپرسن:
– «چه ترموستاتی بخرم؟»
– «کدوم درجه بهتره؟»
– «ارزون بگیرم یا گرون؟»
اینجا چند نکته ساده میگم که اشتباه انتخاب نکنید.
۱) ترموستات باید با دمای درستِ ماشین شما باشد
ترموستاتها درجههای مختلف دارند (مثلاً بعضی ماشینها ۸۳، بعضیها ۸۹ و…).
بهترین کار این است که:
– طبق مشخصات همان خودرو انتخاب شود
– چون اگر درجه اشتباه باشد، ممکن است:
– موتور دیر گرم شود (بخاری ضعیف)
– یا موتور بیش از حد گرم کار کند
مثال خیلی ساده:
مثل این است که برای بخاری خانه، یک ترموستات اشتباه ببندی؛ یا خانه همیشه سرد میماند، یا زیادی گرم میشود.
۲) ترموستات خیلی ارزان = ریسک دوبارهکاری
ترموستات بیکیفیت ممکن است:
– خیلی زود گیر کند (باز بماند یا بسته بماند)
– درست آببندی نکند
– دمایش با چیزی که روش نوشته فرق داشته باشد
یعنی شما یک بار هزینه میدهید، بعد دوباره همان مشکل برمیگردد و دوباره باید اجرت بدهید.
۳) برندهای رایج (باباپارت / علمیساز یدک) — نگاه تعمیرگاهی
بعضی برندها مثل باباپارت و علمیساز یدک در بازار ایران زیاد استفاده میشوند و معمولاً:
– پیدا کردنشان راحتتر است
– قیمتشان منطقیتر است
– و در خیلی از ماشینهای ایرانی جواب دادهاند
اما نکته اینجاست:
– مهم است قطعه اصل باشد، نه مشابه تقلبی
– و نصب + هواگیری هم درست انجام شود
چون حتی ترموستات خوب اگر هواگیری بد باشد، باز بخاری خوب نمیشود.
هزینه تعویض ترموستات و هواگیری در تهرانسر (سال ۱۴۰۴)
هزینه دقیق بدون دیدن ماشین درست نیست، چون به چند چیز بستگی دارد:
– مدل خودرو (سمند، پژو، پراید،…)
– محل ترموستات (بعضی ماشینها دسترسی راحتتر دارند)
– نیاز یا عدم نیاز به تعویض ضدیخ
– آیا سیستم هوا گرفته یا نشتی دارد؟
نکته: اگر نشتی یا مشکل دیگری هم وجود داشته باشد (مثلاً شیلنگ، واترپمپ، یا گرفتگی)، هزینه جداگانه اضافه میشود.
تعویض ترموستات چقدر زمان میبرد؟
در حالت معمول (اگر قطعه موجود باشد و مشکل پیچیدهای نباشد):
– تعویض ترموستات + هواگیری کامل معمولاً همان روز* انجام میشود.
– بعضی خودروها دسترسی سختتر دارند و زمان بیشتر میگیرند، اما باز هم معمولاً در یک نوبت قابل انجام است.
سوالات پرتکرار (FAQ) درباره «سرد شدن بخاری در سرعت بالا + افت آمپر آب»
سوال ۱: چرا بخاری ماشینم توی اتوبان سرد میشود ولی توی شهر گرم است؟
پاسخ: چون توی اتوبان باد زیادی به رادیاتور میخورد و موتور بیشتر خنک میشود. اگر ترموستات گیر کرده باشد و زودتر از حد لازم باز بماند، موتور خوب گرم نمیشود و بخاری هم سرد میزند. توی شهر چون باد کمتری به رادیاتور میخورد، موتور راحتتر گرم میماند و بخاری بهتر کار میکند.
سوال ۲: سرد شدن بخاری در سرعت بالا بیشتر نشانه خرابی چه قطعهای است؟
پاسخ: شایعترین علت، ترموستات گیر کرده در حالت باز است. یعنی آب از همان اول مدام وارد رادیاتور میشود و موتور فرصت گرم شدن کامل را ندارد. البته کم بودن آب، هوا گرفتن سیستم و واترپمپ ضعیف هم میتوانند نقش داشته باشند، ولی مظنون شماره یک ترموستات است.
سوال ۳: افت آمپر آب در حرکت یعنی موتور مشکل دارد؟
پاسخ: معمولاً یعنی موتور سردتر از حد استاندارد کار میکند. اگر این حالت دائمی باشد، طبیعی نیست. موتور باید در یک محدوده مشخص گرم بماند. سرد کار کردن طولانی مدت هم بخاری را ضعیف میکند و هم مصرف سوخت را بالا میبرد.
سوال ۴: آیا این مشکل فقط برای سمند سورن است؟
پاسخ: نه. این مشکل میتواند برای خیلی از خودروها مثل سمند، پژو، پراید و حتی بعضی ماشینهای چینی و خارجی هم پیش بیاید. دلیلش هم این است که منطق کار ترموستات و بخاری در همه خودروها تقریباً مشابه است.
سوال ۵: اگر ترموستات گیر کند در حالت باز، ماشین جوش میآورد؟
پاسخ: معمولاً نه. وقتی ترموستات باز گیر کند، بیشتر مشکل «سرد کار کردن» دارید: آمپر پایین، دیر گرم شدن، بخاری سرد در اتوبان. جوش آوردن بیشتر زمانی اتفاق میافتد که ترموستات بسته گیر کند یا دیر باز شود.
سوال ۶: علائم ترموستات گیر کرده در حالت بسته چیست؟
پاسخ: بالا رفتن آمپر آب، جوش آوردن در ترافیک، روشن شدن زیاد فنها، و داغ شدن غیرعادی موتور. این حالت خطرناکتر است و میتواند به موتور آسیب جدی بزند.
سوال ۷: آیا ممکن است آمپر اشتباه نشان بدهد و مشکل از سنسور باشد؟
پاسخ: بله ممکن است سنسور یا آمپر پشت آمپر خطا داشته باشد. اما اگر همزمان بخاری هم در اتوبان سرد میشود، احتمال اینکه فقط سنسور باشد کمتر است. چون سرد شدن بخاری معمولاً یعنی واقعاً آب موتور آنقدر گرم نیست.
سوال ۸: کم بودن آب رادیاتور چه تاثیری روی بخاری میگذارد؟
پاسخ: وقتی آب کم باشد، بخاری اولین چیزی است که ضعیف میشود چون آب گرم کافی به رادیاتور بخاری نمیرسد. حتی ممکن است موتور هنوز جوش نیاورده باشد، اما بخاری سرد یا ولرم بزند. این یک هشدار است که سطح آب باید بررسی شود.
سوال ۹: هوا گرفتن سیستم خنککاری چه علائمی دارد؟
پاسخ: بخاری نیمهگرم یا یکدفعه گرم و سرد میشود، آمپر نوسان عجیب دارد، گاهی صدای قلقل یا شرشر آب از داشبورد شنیده میشود. این حالت معمولاً بعد از تعویض آب، ترموستات، شیلنگ یا تعمیرات سیستم خنککاری بیشتر دیده میشود.
سوال ۱۰: بعد از تعویض ترموستات حتماً باید هواگیری کنیم؟
پاسخ: بله، حتماً. اگر هواگیری درست انجام نشود، بخاری ممکن است همچنان خوب گرم نکند و آمپر هم درست رفتار نکند. خیلی از مشکلهایی که بعد از تعویض ترموستات باقی میماند، فقط به خاطر هواگیری ناقص است.
سوال ۱۱: چرا بخاری ماشینم گاهی گرم است و گاهی سرد؟
پاسخ: این حالت بیشتر به هوا گرفتن سیستم یا کم بودن آب مربوط است. چون وقتی هوا داخل مدار باشد، آب گرم درست به رادیاتور بخاری نمیرسد و دمای باد بخاری یکدست نیست.
سوال ۱۲: اگر بخاری همیشه سرد است (حتی در شهر)، باز هم ترموستات مقصر است؟
پاسخ: ممکن است، ولی احتمالهای دیگر هم قوی میشود؛ مثل کم بودن آب، هوا گرفتن سیستم، گرفتگی رادیاتور بخاری یا مشکل دریچههای بخاری. ترموستات معمولاً روی آمپر هم اثر واضح دارد، ولی وقتی بخاری همیشه سرد است باید چند مورد همزمان بررسی شود.
سوال ۱۳: آیا گرفتگی رادیاتور بخاری باعث افت آمپر آب میشود؟
پاسخ: معمولاً نه. گرفتگی رادیاتور بخاری بیشتر بخاری را ضعیف میکند، ولی افت آمپر در حرکت بیشتر به ترموستات یا سرد کار کردن موتور مربوط است. اگر آمپر افت میکند، احتمال ترموستات بیشتر است.
سوال ۱۴: حذف کردن ترموستات کار درستی است؟
پاسخ: نه. حذف ترموستات باعث میشود موتور مخصوصاً در زمستان و اتوبان، دائم سرد کار کند. نتیجهاش بخاری ضعیف، مصرف سوخت بالاتر و در بلندمدت استهلاک بیشتر است. اگر ماشین داغ میکند باید علت اصلی داغ کردن پیدا شود، نه حذف ترموستات.
سوال ۱۵: آیا میتوانم مدتی بدون ترموستات رانندگی کنم؟
پاسخ: شاید ماشین حرکت کند، اما کار درست و سالمی نیست. موتور به دمای استاندارد نمیرسد، بخاری ضعیف میشود و مصرف بالا
میرود. این کار فقط مشکل را از یک شکل به شکل دیگر تبدیل میکند.
سوال ۱۶: بهترین دمای ترموستات برای خودروهای ایرانی چند درجه است؟
پاسخ: بسته به خودرو متفاوت است (مثلاً بعضیها ۸۳ یا ۸۹ درجه). باید همان دمای توصیهشده برای مدل خودرو نصب شود. ترموستات با درجه نامناسب میتواند باعث سرد کار کردن یا داغ کار کردن شود.
سوال ۱۷: ترموستات بیکیفیت چه دردسری ایجاد میکند؟
پاسخ: ممکن است خیلی زود گیر کند (باز یا بسته)، درست آببندی نکند یا دمای واقعیاش با چیزی که نوشته فرق داشته باشد. یعنی دوباره همان مشکل برمیگردد و شما مجبور میشوید دوباره هزینه و اجرت بدهید.
سوال ۱۸: آیا ضدیخ خوب جلوی خرابی ترموستات را میگیرد؟
پاسخ: تا حد زیادی کمک میکند. ضدیخ استاندارد جلوی خوردگی و رسوب را میگیرد و باعث میشود قطعات سیستم خنککاری (از جمله ترموستات و رادیاتور بخاری) دیرتر خراب شوند. آب شهری و ضدیخ بیکیفیت میتواند رسوب درست کند و دردسر ایجاد کند.
سوال ۱۹: اگر فقط در سربالایی یا سرپایینی بخاری سرد شود، یعنی چی؟
پاسخ: خیلی وقتها این حالت به هوا گرفتن سیستم یا کم بودن آب مربوط است، چون در شیبها جریان آب و جای حباب هوا تغییر میکند. بهتر است سطح آب و وضعیت هواگیری بررسی شود.
سوال ۲۰: هزینه تعویض ترموستات در تهرانسر چقدر است؟
پاسخ: به مدل خودرو، برند ترموستات و اینکه آیا نیاز به ضدیخ و هواگیری کامل و شستشو هست یا نه بستگی دارد. ممکن است هزینه کم باشد، اما اگر سیستم نشتی یا مشکل دیگری داشته باشد، هزینه بالاتر میرود. بهترین کار این است که خودرو بررسی شود و بعد هزینه دقیق گفته شود.
سوال ۲۱: تعویض ترموستات و هواگیری چقدر زمان میبرد؟
پاسخ: اگر قطعه موجود باشد و مشکل خاصی نباشد، معمولاً همان روز انجام میشود. بخش مهم کار، هواگیری درست است که نباید عجلهای انجام شود.
سوال ۲۲: از کجا بفهمم مشکل از ترموستات است یا از واترپمپ؟
پاسخ: ترموستات باز گیر کرده معمولاً آمپر را پایین میآورد و بخاری در اتوبان سرد میشود. واترپمپ ضعیف بیشتر باعث میشود گردش آب خوب نباشد و بخاری ضعیف شود و گاهی داغ کردن هم در شرایط خاص دیده شود. تشخیص قطعی با بررسی در تعمیرگاه انجام میشود.
سوال ۲۳: آیا سرد کار کردن موتور به موتور آسیب میزند؟
پاسخ: بله، در بلندمدت میتواند باعث مصرف بالاتر، کارکرد نهچندان بهینه و استهلاک بیشتر شود. موتور باید در دمای استاندارد کار کند تا همه چیز درست تنظیم باشد.
سوال ۲۴: بهترین کار برای تشخیص قطعی خرابی ترموستات چیست؟
پاسخ: بررسی سطح آب، بررسی علائم در شهر و اتوبان، و بعد تشخیص دقیق ترموستات و هواگیری در تعمیرگاه. چون با حدس ممکن است قطعه سالم عوض شود یا مشکل اصلی باقی بماند.
نتیجهگیری
اگر بخاری ماشینت در سرعت بالا سرد میشود و همزمان آمپر آب میآید پایین، یعنی موتور احتمالاً به دمای درست نمیرسد یا نمیتواند آن دما را نگه دارد. رایجترین دلیلش هم معمولاً ترموستات گیر کرده در حالت باز است (البته کم بودن آب، هوا گرفتن سیستم، واترپمپ ضعیف یا گرفتگی رادیاتور بخاری هم میتواند دخیل باشد).
نکته مهم این است: این موضوع فقط «گرم یا سرد بودن بخاری» نیست. موتور اگر مدت طولانی سرد کار کند، مصرف سوخت بالا میرود و در بلندمدت به نفع موتور نیست. پس بهتر است مشکل را زودتر بررسی کنید تا هم راحتی داخل ماشین برگردد، هم از خرجهای بعدی جلوگیری شود.
مزایای مراجعه به محمد برتر در تهرانسر
اگر بخاری در سرعت بالا سرد میشود و آمپر آب میافتد، خیلیها مستقیم میروند سراغ «تعویض قطعه». مشکل اینجاست که ممکن است:
– ترموستات سالم باشد و مشکل از *هواگیری یا کم بودن آب باشد
– یا یک نشتی ریز وجود داشته باشد و شما فقط ترموستات عوض کنید و دوباره مشکل برگردد
مزیت تعمیرگاه تخصصی محمد برتر در تهرانسر:
- عیبیابی درست قبل از تعویض قطعه: اول بررسی میکنیم مشکل دقیقاً از کجاست تا خرج اضافی نکنید.
- هواگیری اصولی بعد از تعویض ترموستات: خیلی از بخاریهای سرد بعد از «هواگیری ناقص» درست نمیشوند؛ ما این مرحله را جدی انجام میدهیم.
- تجربه روی خودروهای ایرانی (سمند، پژو، پراید و…): این مشکل در این ماشینها زیاد دیده میشود و مسیر تشخیصش را خوب میشناسیم.
- شفافیت در هزینه: قبل از شروع کار، میگوییم چه کاری لازم است و حدود هزینه چقدر میشود.
- مشاوره ایمنی: اگر علائم خطر مثل نوسان شدید آمپر یا داغ کردن باشد، راه درست را سریع به شما میگوییم تا به موتور آسیب نرسد.
اصولا سوالاتی از این قبیل از ما پرسیده میشود که در این مقاله به آنها پاسخ شفاف دادم، حتما مطالعه کنید.
چنانچه سوالی داشتید در بخش کامنت ها بپرسید یا با تعمیرگاه محمد برتر در تهرانسر تماس بگیرید.
– چرا بخاری ماشین در جاده سرد میشود
– پایین آمدن آمپر آب در حرکت
– نشانههای گیر کردن ترموستات در حالت باز
– بخاری در ترافیک گرم و در جاده سرد است
– علت سرد بودن بخاری سمند، پژو، پراید
– حذف کردن ترموستات خوب است یا نه
– بهترین ترموستات برای ماشینهای ایرانی (باباپارت، علمیساز یدک)
– هواگیری سیستم خنککاری بعد از تعویض ترموستات
– هزینه تعویض ترموستات در تهرانسر
– تعمیرگاه تخصصی سمند سورن در تهرانسر
– مشکل بخاری سمند سورن در زمستان
– دمای مناسب ترموستات برای خودروهای ایرانی
تعمیر ترموستات و بخاری ماشین در تهرانسر
اگر این علائم را دارید:
– بخاری در اتوبان سرد میشود
– آمپر آب در حرکت پایین میآید
– ماشین دیر گرم میشود
– یا آمپر نوسان دارد
دیگه با حدس جلو نرو. یک بررسی ساده و درست میتواند مشخص کند مشکل از ترموستات است یا از آب کم/هواگیری/واترپمپ.
برای عیبیابی و تعمیر ترموستات و بخاری ماشین در تهران و تهرانسر همین الان تماس بگیر:
تماس فوری و رزرو نوبت: 09102709400
آدرس ما: تهرانسر، بلوار گلها، بین کوچه ۲۳ و ۲۵، پلاک ۱۷۴ و ۱۷۶، تعمیرگاه اتومبیل محمد برتر.
مسیریابی آسان به تعمیرگاه محمدبرتر در تهرانسر
- مسیریابی تعمیرگاه محمدبرتر در گوگل مپ
- مسیریابی تعمیرگاه محمدبرتر در نشان
- مسیریابی تعمیرگاه محمدبرتر در بلد
تعمیرگاه محمدبرتر را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.
️ بله
https://ble.ir/mohammadbartar- ️ ایتا
https://eitaa.com/mohammadbartar_ir - ️ آپارات
https://www.aparat.com/mohammadbartar/ - وبسایت
https://mohammadbartar.ir/ - اینستاگرام
️ بله
وبسایتwww.instagram.com/mohammadbartar.ir